ซิฟิลิสเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่เกิดจากแบคทีเรีย และองค์การอนามัยโลกจัดให้เป็นโรคที่รักษาหายได้ คำถามที่คนทำงานในกรุงเทพฯ ถามบ่อยกว่าเรื่องอาการ คือจะไปตรวจที่ไหน ไปตอนไหนได้เมื่อเลิกงาน และต้องเตรียมเงินเท่าไร หน้านี้ตอบสามข้อนั้น พร้อมวิธีเช็กข้อมูลกับหน่วยบริการก่อนไป
ซิฟิลิสคืออะไร และทำไมหลายคนไม่รู้ตัว
องค์การอนามัยโลกระบุว่าซิฟิลิสเกิดจากแบคทีเรีย Treponema pallidum ส่งต่อกันได้ทางเพศสัมพันธ์ทางปาก ช่องคลอด และทวารหนัก ผ่านการสัมผัสรอยโรคที่มีเชื้อ และส่งต่อจากผู้ตั้งครรภ์ถึงทารกผ่านรกได้ โรคกลุ่มนี้ส่วนใหญ่ไม่แสดงอาการ
บริการสุขภาพแห่งชาติสหราชอาณาจักร (NHS) อธิบายว่าอาการแรกใช้เวลา 3 สัปดาห์ขึ้นไปจึงปรากฏ มักเป็นแผลที่ไม่เจ็บ และแผลนั้นหายไปเองได้ ขณะที่เชื้อยังอยู่และยังส่งต่อให้คนอื่นได้ หน่วยบริการมักเสนอให้ตรวจเอชไอวีไปด้วย เพราะองค์การอนามัยโลกระบุว่าซิฟิลิสเพิ่มโอกาสรับเชื้อเอชไอวีราวสองเท่า เรื่องช่วงเวลาที่ควรไปตรวจ มีไว้แล้วที่ ตรวจซิฟิลิสเมื่อไรดี
จุดบริการตรวจซิฟิลิสในกรุงเทพฯ มีแบบไหนให้เลือก
หน่วยบริการในกรุงเทพฯ มีหลายประเภทและทำได้ไม่เท่ากัน บางแห่งเจาะเลือดแล้วส่งตัวอย่างไปตรวจที่อื่น บางแห่งตรวจได้แต่ต้องส่งต่อเพื่อรักษา
| ประเภทหน่วยบริการ | มักเหมาะกับ | ควรโทรถามก่อนไป |
|---|---|---|
| โรงพยาบาลรัฐและโรงพยาบาลของมหาวิทยาลัย | อยากให้ตรวจ รักษา ติดตาม อยู่ที่เดียว | ต้องนัดล่วงหน้าไหม แผนกไหนรับเรื่องนี้ |
| ศูนย์บริการสาธารณสุขของกรุงเทพมหานครตามเขต | อยากตรวจใกล้บ้านหรือที่ทำงาน | ตรวจรายการนี้ได้เองไหม เปิดช่วงใด |
| หน่วยบริการเฉพาะทางด้านโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ | มีอาการ หรืออยากตรวจหลายโรคพร้อมกัน | เก็บตัวอย่างตำแหน่งใดได้ รู้ผลเมื่อไร |
| คลินิกของมูลนิธิและองค์กรชุมชน | อยากคุยกับเจ้าหน้าที่ที่ไม่ตัดสิน | มีการส่งต่อเพื่อรักษาต่อไหม |
| คลินิกเอกชนและห้องปฏิบัติการ | ต้องการเวลายืดหยุ่น รู้ผลเร็ว | ราคาที่แจ้งรวมอะไรไว้แล้ว |
ตัวอย่างที่ประกาศรายละเอียดไว้เป็นสาธารณะ คือศูนย์วิจัยโรคเอดส์และโรคติดเชื้อ สภากาชาดไทย ถนนราชดำริ เขตปทุมวัน ซึ่งเปิดคลินิกนิรนามให้ตรวจเอชไอวี ตรวจรักษาโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ และดูผลออนไลน์ได้ เกณฑ์เลือกที่ใช้ได้จริงคือเวลาที่คุณไปถึงได้ และความต่อเนื่องของการดูแลหลังจากนั้น ถ้าอยากเริ่มจากจุดที่ใกล้บ้าน อ่านต่อที่ ศูนย์บริการสาธารณสุข กทม. ตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ได้แค่ไหน
บริการนอกเวลาทำงาน หน้าตาเป็นอย่างไร
คนทำงานประจำมักติดปัญหาเดียวกัน คือหน่วยบริการปิดก่อนเลิกงาน บางแห่งจึงเปิดคลินิกนอกเวลา แต่เงื่อนไขละเอียด ตัวอย่างที่ประกาศไว้ชัดคือศูนย์วิจัยโรคเอดส์และโรคติดเชื้อ สภากาชาดไทย คลินิกในเวลาเปิดวันจันทร์ถึงศุกร์ ปิดวันอาทิตย์และวันหยุดนักขัตฤกษ์ การตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ในเวลาเปิดช่วง 08.30–14.00 น. แคบกว่าการตรวจเอชไอวีที่เปิด 07.30–16.30 น. ส่วนคลินิกนอกเวลา ตรวจทั้งสองอย่างในวันจันทร์ พุธ ศุกร์ เวลา 16.30–20.00 น. และวันเสาร์ 08.30–12.00 น.
จุดที่คนพลาดบ่อยคือเวลารับบัตรคิวสุดท้าย ซึ่งมาก่อนเวลาปิดบริการ ตารางเดียวกันระบุคิวสุดท้ายของคลินิกนอกเวลาไว้ที่ 19.00 น. ในวันจันทร์ พุธ ศุกร์ และ 11.00 น. ในวันเสาร์ ที่อื่นใช้ตารางของตัวเอง จึงควรโทรยืนยันในวันที่จะไป แล้วถามตรงว่าวันนี้รับคิวถึงกี่โมง และต้องลงทะเบียนก่อนไหม ส่วนการตรวจแต่ละวิธีเก็บตัวอย่างอย่างไร อ่านต่อที่ วิธีการตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์มีอะไรบ้าง
ค่าใช้จ่ายขึ้นกับอะไร และสิทธิที่ควรถาม
ค่าตรวจซิฟิลิสขึ้นกับว่าตรวจกี่รายการ ตรวจในหรือนอกเวลา และรวมค่าบริการอื่นไว้แล้วหรือยัง ศูนย์วิจัยโรคเอดส์และโรคติดเชื้อ สภากาชาดไทย ประกาศอัตราไว้บนเว็บไซต์ จึงใช้เป็นภาพตั้งต้นได้ ในเวลาราชการ การตรวจคัดกรองเบื้องต้น (RPR) อยู่ที่ 60 บาท และการตรวจยืนยันเชื้อ (treponemal) อยู่ที่ 120 บาท ทั้งสองรู้ผลภายใน 1 ชั่วโมง ส่วนชุดตรวจรวมหลายโรคราคาสูงกว่านั้นมาก และรู้ผลราว 3 วันทำการ
คลินิกนอกเวลาแพงกว่าในเวลา หน้าเดียวกันประกาศว่ารายการทางห้องปฏิบัติการคิดเพิ่ม 20% จากราคาในเวลา และนอกเวลามีค่าคงที่อีกชุด คือค่าธรรมเนียมแพทย์ 400 บาท ค่าบริการ 150 บาท ค่าทำบัตรใหม่ 20 บาท ส่วนราคาในเวลายังไม่รวมค่าบริการผู้ป่วยนอก 50 บาท ศูนย์กำกับไว้เองว่าอัตราอาจเปลี่ยนแปลงได้ ยังมีอีกสองรายการที่คนมักไม่ได้ตั้งงบไว้
- ค่าตรวจซ้ำตามนัด เพราะ NHS ระบุว่าหลังเริ่มรักษาต้องตรวจซ้ำหลายครั้งใน 12 เดือนแรก
- ค่าตรวจของคู่ เพราะ NHS ระบุว่าคู่ปัจจุบันและคู่ในช่วงที่ผ่านมาควรได้ตรวจด้วย
เรื่องสิทธิ หน้านี้ยังไม่ยืนยันว่าสิทธิแต่ละแบบครอบคลุมรายการใดในปีนี้ เพราะเงื่อนไขปรับได้และต่างกันตามหน่วยบริการ ตอนโทรจองให้ถามตรงว่าสิทธิที่คุณถืออยู่ใช้กับรายการนี้ได้ไหม ต้องใช้เอกสารใด และถ้าใช้ไม่ได้ ต้องจ่ายเองเท่าไร ส่วนสายด่วนกรมควบคุมโรคคือ 1422
ก่อนออกจากบ้าน เตรียมอะไรไว้บ้าง
เตรียมของพวกนี้ไว้ จะช่วยให้ไปตรวจครั้งเดียวแล้วได้คำตอบมากที่สุด
- วันที่ของเหตุการณ์ที่ทำให้กังวล เพราะช่วงเวลามีผลต่อการแปลผล
- อาการที่เคยมี รวมถึงแผลหรือผื่นที่หายไปแล้ว
- ประวัติว่าเคยตรวจหรือเคยรักษาซิฟิลิสมาก่อนไหม
- รายการยาและยาปฏิชีวนะที่ใช้ล่าสุด รวมถึงประวัติแพ้ยา
- เอกสารแสดงตัวและเอกสารสิทธิเท่าที่หน่วยบริการบอกว่าใช้
- เวลาเผื่อสำหรับเดินทางและรอคิว
อีกเรื่องที่ควรถามไว้ก่อนคือช่องทางรับผล บางแห่งดูออนไลน์ได้ บางแห่งให้กลับไปรับ

ผลตรวจออกแล้ว ขั้นต่อไปในกรุงเทพฯ
ถ้าผลเป็นลบ
ถามเจ้าหน้าที่ว่าผลครั้งนี้ครอบคลุมเหตุการณ์ล่าสุดของคุณแล้วหรือยัง เพราะถ้าตรวจเร็วเกินไปอาจต้องตรวจซ้ำ ช่วงที่การตรวจแต่ละวิธีเริ่มเห็นผลไม่เท่ากัน จึงต้องถามว่าที่นั่นใช้วิธีไหน ส่วนตัวเลข 3 สัปดาห์ที่ NHS ระบุ เป็นเวลาที่อาการแรกเริ่มปรากฏ ไม่ได้บอกว่าชุดตรวจจะเห็นผลเมื่อไร เรื่องการนับวัน อ่านต่อที่ Window Period คืออะไร
ถ้าผลเป็นบวก
องค์การอนามัยโลกระบุว่าซิฟิลิสรักษาหายได้ และระยะที่ลุกลามแล้วต้องการการรักษามากกว่าระยะต้น NHS ระบุว่าใช้ยาปฏิชีวนะ และระยะเวลาขึ้นกับระยะของโรค หน้านี้ไม่ลงรายละเอียดว่าใช้ยาตัวไหนหรือกี่ครั้ง เพราะผู้ให้บริการประเมินเป็นรายคน การซื้อยามาใช้เองไม่ช่วย เพราะอาการจางหายเองได้อยู่แล้ว การเห็นอาการดีขึ้นจึงบอกไม่ได้ว่าเชื้อหมด
ก่อนออกจากห้องตรวจ ควรถามว่ารักษาที่เดิมได้หรือต้องส่งต่อไปที่ใด นัดตรวจซ้ำครั้งถัดไปวันไหน และคู่ของคุณไปตรวจที่ไหนได้ NHS ระบุว่าคลินิกช่วยแจ้งคู่ได้โดยไม่ต้องระบุชื่อคุณ และแนะนำให้งดเพศสัมพันธ์ทุกทางจนครบ 2 สัปดาห์หลังทั้งสองฝ่ายรักษาเสร็จ ถ้าต้องย้ายที่รักษา ขอสำเนาผลตรวจและสรุปการรักษาไว้ด้วย
คำถามที่พบบ่อย
ไปตรวจวันเสาร์หรือหลังเลิกงานได้ไหม
บางแห่งได้ ตารางของศูนย์วิจัยโรคเอดส์และโรคติดเชื้อ สภากาชาดไทย ระบุคลินิกนอกเวลาวันจันทร์ พุธ ศุกร์ ช่วง 16.30–20.00 น. และวันเสาร์ 08.30–12.00 น. ที่อื่นมีเงื่อนไขของตัวเอง
ต้องงดน้ำงดอาหารก่อนเจาะเลือดไหม
แหล่งทางการที่เปิดดูได้ไม่ได้ระบุว่าการตรวจซิฟิลิสต้องงดอาหาร ถ้าจองหลายรายการพร้อมกัน ให้ถามหน่วยบริการว่ามีข้อเตรียมเฉพาะไหม
แผลหายไปเองแล้ว ยังต้องไปตรวจอีกไหม
ยังควรตรวจ NHS ระบุว่าอาการที่จางหายไปไม่ได้แปลว่าเชื้อหมด เชื้อยังอยู่และยังส่งต่อให้คนอื่นได้
ตรวจพร้อมเอชไอวีในครั้งเดียวได้ไหม
หลายแห่งทำได้ NHS ระบุว่าตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นพร้อมกันในการมาครั้งเดียวได้ และองค์การอนามัยโลกแนะนำให้ใช้ชุดตรวจคู่เอชไอวีกับซิฟิลิส การตรวจเอชไอวีเป็นเรื่องสมัครใจ คุณเลือกได้ และมีหลายแบบให้เลือก อ่านต่อที่ การตรวจเอชไอวีมีประเภทไหนบ้าง
อยากตรวจโดยไม่ให้ที่ทำงานรู้ ทำได้ไหม
บอกเจ้าหน้าที่ได้ตั้งแต่ตอนจอง ถามว่าจุดนั้นเรียกคิวด้วยชื่อหรือหมายเลข และใบเสร็จระบุรายการตรวจอย่างไร
สรุป
ซิฟิลิสเป็นโรคจากแบคทีเรียที่รักษาหายได้ และอาการมักเงียบหรือจางหายเองจนเข้าใจผิดง่าย สำหรับคนกรุงเทพฯ อุปสรรคจริงมักเป็นเรื่องเวลาและการเดินทาง ทางที่เร็วที่สุดคือเลือกจุดบริการจากเวลาที่คุณไปถึงได้จริง แล้วโทรยืนยันคิวสุดท้ายกับค่าใช้จ่ายก่อนไป การขอตรวจเป็นการดูแลสุขภาพตามปกติ ถ้ายังไม่รู้จะเริ่มที่ไหน นัดคุยกับเจ้าหน้าที่ใกล้ตัวได้เลย
หมายเหตุ บทความนี้ให้ข้อมูลความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัย และไม่ใช่คำแนะนำการใช้ยาเฉพาะบุคคล เรื่องยาและการรักษาเป็นการตัดสินใจร่วมกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลคุณ ไม่ควรซื้อ เริ่ม หยุด หรือปรับยาด้วยตัวเอง หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสุขภาพของตัวเอง ปรึกษาเจ้าหน้าที่สาธารณสุขหรือคลินิกใกล้บ้านได้เสมอ


